Dün uzun bir iniş rotasından sonra Çarşamba’ya ulaşmıştım.Geceyi 5 yıldız ayarındaki Çarşamba öğretmenevinde geçirdim.Öğretmenevinin rahat,nezih ve temiz ortamında çok kaliteli (bir önceki gecenin intikamını aldım) bir uyku uyudum.Sabah 06:30 gibi uyandım,sabah kahvaltısı 07.30’da verildiği için,el yüz yıkama yerine hemen duşa girdim,rahatladım. Sonra da eşyalarımı topladım, çantalarımı ayarladım.Çok derli toplu bulduğum odayı da bulduğum gibi olmasa da biraz düzenledim.Sonra tüm Çarşamba ilçesini,Yeşilırmak’ı yukarıdan gören havadar teras katındaki kahvaltı salonuna geçtim.
Kahvaltı ve keyif çayından sonra yola çıkmaya hazırım.
Bugün Karadenizdeyim turumun 15 nci ve son günü rotam Çarşamba,Samsun rotası yani ovadayım.Samsun’da kültürel bir gezi yapıp çok anlamlı bir yerde turumu bitirme niyetindeyim.
15 nci Gün 24 Ağustos 2020 Çarşamba-Samsun:
Öğretmenevinden 08:30 gibi ayrıldım,yönümü Tarihi Çarşamba Köprüsü’nün olduğu Yeşilırmak tarafına çevirdim.Dün ayrıntılı gezmiştim,etrafında dolaştım,şimdi ise Yeşilırmak’ı bir daha görüp Samsun tarafına geçeceğim.
Yeşilırmak:Karadeniz’e dökülen,Türkiye’nin önemli akarsularından biridir. Sivas’ın kuzeydoğusundaki Kösedağı( 2812m) ndan doğar.Kelkit ve Çekerek ırmaklarını alarak büyür. Uzunluğu 519 km’dir.Baya doğru akan ırmak,Turhal’dan sonra dar bir boğazdan geçerek Amasya’ya uzanır.Yanlardan gelen kollarla beslendikten sonra geniş bir boğazdan geçtikten Canik Dağlarını geçer.Daha ileride suların derin ve hızlı aktığı dar bir boğazdan geçtikten sonra Çarşamba ovasına ulaşır.Irmak Civaburnu yakınlarında Karadeniz’e dökülür.
Araç trafiğine kapalı olan Tarihi Çarşamba Köprüsü üzerinden geçerek, karşı tarafa ulaştım.Dün çok incelemiş, üzerinden bir kaç defa geçiş yapmıştım.Bu sabah son defa geçip,Samsun’a akacağım.
Tarihi Çarşamba Köprüsü:Çarşamba’nın sembolü ve Türkiye’nin en uzun köprüsü olan Yeşilırmak Köprüsü 1890’lardan bu yana iki yakayı birbirine bağlıyor.Tarihi milattan önce 4000’li yıllara dayanan Çarşamba ilçesinin ortasından geçiyor Yeşilırmak.Türk mühendisleri ve işçileri tarafından 1931 yılında yapımı tamamlanan Yeşilırmak Köprüsü Türkiye’nin en uzun köprüsü unvanına da sahip oluyor. 10 gözlü, 12 ayaklı ve 270 metre uzunluğundaki köprü, 252 bin 963 liraya mal oluyor. Tarihi köprü, sanatsal bir değeri olmamasına karşın, Cumhuriyet’in 10. yılında teknoloji yönünden övgüye değer bir eser olarak kabul ediliyor. Set ve barajların yapılması sayesinde de yıllarca sel felaketleriyle boğuşan Çarşamba halkı rahat bir nefes alıyor. Böylece “Çarşamba’yı Sel Aldı” türküsü dillerde o günlere ait bir hatıra olarak kalıyor.Yeşilırmak Köprüsü geçen zamana rağmen önemini her zaman korudu. 1934-1970 yılları arasında Çarşamba’nın bütün araç trafiğini karşıladı. Ancak köprünün araçlardan kurtulup sadece yayalara açılması 2007 yılını buldu.
Bir gece konakladığım,kültürel gezi yaptığım Çarşamba’dan, Çarşamba’ya has kösele ayakkabı ve kasket heykeli önünden veda ediyorum.
Çarşamba: Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz Bölümü’nde Samsun ilinin nüfusu bakımından 3. büyük ilçesidir. Samsun ilinin doğusunda yer alır. Batıda Tekkeköy, doğuda Terme, Güneyde Salıpazarı ve Ayvacık ilçeleriyle çevrilidir. İlçe merkezi Samsun’a 36 km uzaklıktadır.
Çarşamba Samsun Yolu.
Bugün 40 kilometrelik bir yolum var,bunun tamamı da düz ovada. Hava rüzgarsız,sıcak değil ve benim neşem yerinde olarak Samsun’a kadar yol alacağım.Zaten yolu yarıladım bile,Tekkeköy’e varmışım.
Tekkeköy:Samsun Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı,Samsun-Ordu karayolunun 13. km’sinde 1 km güneyinde yer alan Samsun şehrinin en doğusundaki merkez ilçesidir
Saat 11:00 civarı Samsun’a vardım ve il merkezine doğru ilerlemeye başladım.Samsun’da çok özel yerleri ziyaret edeceğim ama önce il içinde kısa bir mola verip enerjimi toplamalıyım.
Samsun:Türkiye’nin büyükşehir statüsündeki otuz ilinden biridir.Karadeniz Bölgesi’ndeki Orta Karadeniz Bölümü’nde,Türkiye coğrafyasının en kuzeyinde merkezi bir noktada yer alır. On yedi ilçesi ve 1.247 mahallesi bulunan Samsun, 1.348.542 kişilik nüfusuyla bölgenin en yüksek, Türkiye’nin ise on altıncı en yüksek nüfuslu ilidir.
Bandırma Gemi Müzesi.
Kısa molanın ardından sahil yoluna geçip Samsun’da ziyaret edeceğim önemli yerlerden birine geldim. İlk ziyaret yerim Bandırma Gemi Müzesi.
Pazartesi günleri saat 12:00 de açıldığından girişinde 10 dakika kadar bekledim. Açılınca da ilk giren ben oldum. İlk defa geçen yıl Ata Yolu-Kurtuluş Yolu projemizde gezmiştim, bu gün bir daha gezeceğim.
Bandırma Vapuru:Türkiye Cumhuriyeti’ nin kuruluşunda önemli bir rolü olan Bandırma Gemisi, 1878 yılında Glasgov’ da “Trocadero” ismiyle inşa edilmiş ve sorasında Kymi adıyla uzun yıllar yük taşımıştır. 12 Aralık 1891 yılında batan gemi çıkarılarak onarılmış ve aynı yıl içinde yeniden yüzdürülmüştür. 1894 yılında o zamanki Deniz Yolları İşletmesi anlamına gelen İdare-i Mahsusa’ya nakledilen gemi bu tarihten itibaren “Panderma” adıyla Osmanlı denizlerinde yük ve yolcu taşımaya başlamıştır. 28 Ekim 1910 tarihinde İdare-i Mahsusa adı “Osmanlı Seyrüsefain İdaresi” (Osmanlı Denizcilik İşletmesi) olunca geminin adı “Bandırma” olarak değiştirilmiş ve posta vapuru haline getirilmiştir.19 Mayıs 1919’da Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını Samsun’a getirdikten sonra yine posta hizmetlerine devam etmiş ve 1924 yılında “Türkiye Seyrüsefain İdaresi” tarafından hizmet dışı bırakılmıştır. 1925 yılında İlhami Söke’ ye satılan gemi aynı şahıs tarafından 4 ay içinde Haliç’te sökülmüştür. Geminin orijinal çizimleri referans alınarak yeniden yapılmış ve 07 Şubat 2005 tarihinde Bandırma Vapuru’ nun kullanım hakkı ve işletmesini devralan Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından müze haline dönüştürülerek 19 Mayıs 2006 tarihinde ziyarete açılmıştır.Kaynak:Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
Tekrar gezdim Bandırma Vapuru’nu, Samsun’a bir daha gelsem yine gezerim.Karadenizdeyim turumun son gününde turumu Samsun’da bitirirken anlamlı yerlerde bitirmek arzusundaydım ve öyle yapıyorum.Bandırma Vapuru gezim bitti,şimdi çok önemli bir yere daha geçiş yapacağım.
Tütün İskelesindeyim,Samsun’da ikinci durağım tarihimize damga vuran, Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının Samsun’a ayak bastığı ve Milli Mücadele’yi başlattığı Tütün İskelesindeyim.
Tütün İskelesi:Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Mücadelesini başlatmak üzere 18 arkadaşıyla birlikte 19 Mayıs 1919 sabahı Samsun’ a ayak bastığı iskeledir. Yüreği vatan sevgisi ile dolu bir avuç yiğidin bu kutsal yürüyüşünün başlangıcına tanıklık eden bu tarihi iskele aslına benzer şekilde yeniden yapıldı. Böylece Türk Ulusunun yeniden doğuşu olan 19 Mayıs 1919 sabahı ölümsüzleştirilmiş oldu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının iskeleye çıkışları ve onu karşılamaya giden Samsun halkı, balmumu tekniği ile birebir ölçülerde özel olarak heykelleştirildi. Kurtuluş Yolunu gezerken Kurtuluş Savaşımızın başlangıç anına da tanıklık etmiş olacaksınız.
(Kaynak: Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Ata Yolu-Kurtuluş Yolu.
Tütün İskelesi’ndeyim ve Ata Yolu-Kurtuluş Yolu başlangıcında bir fotoğraf alırken Kurtuluş Yolu hakkında bilgi vermek isterim.
Kurtuluş Yolu:Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Milli Mücadeleyi başlatmak için Bandırma Vapuruyla Samsun’a gelişinin ardından Amasya’ya gidişinde kullandığı 98 kilometrelik güzergah, Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan çalışma ile 97 yıl sonra tekrar ortaya çıkarılmıştı.Osmanlı arşivlerindeki belgelerden ve 1957 yılına ait karayollarını gösteren haritalardan yararlanılan çalışma sonucunda “Kurtuluş Yolu” nun Samsun Büyük Şehir Belediyesi’ nce orijinal güzergahı belirlendi.Yolun korunması, güzergahın o dönemin koşullarına uygun hale getirilmesi için projeler hazırlanmasının ardından yol üzerinde bulunan tarihi binalar restore edildi, çeşmeler ve köprüler yeniden yapıldı.Samsun Büyükşehir Belediyesi’ nin ”Ata Yolu”nun bakımı, çevresindeki tarihi yapıların restorasyonu ve yol boyu kağnıların konulmasını içeren projesinin ismi ani bir kararla değiştirilerek 2017 tarihinden sonra ”ATA YOLU” ndan ”KURTULUŞ YOLU” haline getirildi.
Yol halk arasında hala ”ATA YOLU” bilinmekte ve bilinmeye devam edilmekte.
Samsun’da son durağım Onur Anıtı.Onur Anıtı hakkında uzunca bir anlatım yapmak isterim.
Onur Anıtı:Samsun’un simgesi sayılan bronz Atatürk heykeli, Samsun halkı tarafından Avusturyalı heykeltıraş H. Kriphel’ e yaptırıldı. Heykel bir Alman vapuruyla 15 Teşrinisani 1931 günü Samsun’ a getirildi. Vapurdan çıkarılan heykelle birlikte H. Kriphel ve Mayer isimli Viyana’ lı bir mühendis de Samsun’ a gelmişlerdi: Gazi Heykeli’ nin açılma töreni 15 Kânunusani 1932 Cuma günü saat 14’ te büyük bir kalabalığın katılımıyla gerçekleşti. Samsun’un Onur Anıtı olan bu heykelin kaidesiz yüksekliği 4.75 metre, kaideli 8.85 metre. Büyük bir kaide üzerinde şahlanan bir at üstünde, Atatürk, bütün heybeti ile görülüyor. Gururlu bir anlatımla batıya ve çok uzaklara dikilen bakışları azim dolu. Şahlanan atın üzerinde dimdik bir vücut oturmakta. Bu oturuşta bir korkusuzluk ve Türklüğün gücü ifade ediliyor. Sert çelik bir kol kılıca uzanmış. Kaidenin yanlarında iki kabartma ve öteki yanlarında da yazılar var. Kabartmanın birinde, iskelede sandalın yanında mermi ve cephane taşıyan insanlar görülmekte. Arkalarında, bir de top arabasının bulunması, savaş anını canlandırdığını gösterir. Diğer kabartmanın ortasında Atatürk, tüm özellikleri ile dimdik, büyük bir zafer simgesi olarak durmakta. Başı halka dönük ve halk ile el ele. Çevresi Türk Ulusu’ nun yaşlısı, köylüsü, kentlisi ile dolu. Heykelin kaidesindeki yazılar ise şöyle:
a) Vatanda Milli Mücadeleye başlamak için Gazi, 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’ a çıktı.
b) Bu heykel, Samsun Vilayeti halkı tarafından 29 Birinci Teşrin 1931 tarihinde dikildi.
(Kaynak: Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Onur Anıtı.
Kardenizdeyim turum için 15 gün önce Rize’den yola çıktım,kah indim, kah çıktım, kah yağmura yakalandım.Dağlarda, yaylalarda,vadilerde,ovalarda yol aldım ve turumun sonuna geldim.2018 yılında Doğu karadeniz Turu,2019 Yılında Karçallardan Çıldıra ve 2020 yılında Karadenizdeyim turu ile Karadeniz bölgesinin orta ve doğu bölümünde bana göre göre gezilecek,görülecek her yere girdim,çıktım,gezdim.
Karadenizdeyim turumu Samsun’da bitirmeyi planlarken çok anlamlı bir yerde bitirmeyi ve Karadeniz sayfasına da aynı zamanda nokta koymayı planlamıştım ve planım şimdi gerçek oldu.Karadenizdeyim turumu Onur Anıtı önünde bitirmiş olmaktayım.Mutluyum,gururluyum.
Herşeyin bir sonu olduğu gibi bu turunda sonu var.15 günlük Karadenizdeyim turum için İzmir’den otobüse binip Rize’ye gelmiştim.15 günün sonunda Samsun Otogarından Altınova otobüsüne binip evime döneceğim.Karatay otobüse binmek için tüm haşmetini bırakıp küçülerek bagaja sığma moduna girdi.Önümüzde 16 saat sürecek bir otobüs yolculuğu bizi bekliyor. Bize hayırlı yolculuklar,başka turlarda da yol almak üzere.
15 nci Gün 24 Ağustos 2020 Çarşamba-Samsun:43 km
KARADENİZDEYİM 10-24 AĞUSTOS 2020 (15. Gün Çarşamba-Samsun)
Discussion about this post