Birinci İnönü Muharebesi 6-11 Ocak 1921
İkinci İnönü Muharebesi 23 Mart-01 Nisan 1921
Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos 1921-13 Eylül 1921
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi 26-30 Ağustos 1922
İzmir’in Kurtuluşu 09 Eylül 1922
Yakın tarihimizde kurtuluşa giden yolda çok önemli yeri olan yukarıda saydığım savaşları ve bu savaşların sonucunda düşmanın vatan topraklarımızdan atılıncaya kadar olan süreci bu projemde işleyeceğim.
Bu yılki projemin adını ZAFERE DOĞRU olarak belirledim. Tarihçi değilim, tarihi de yeniden yazacak değilim,amacım yakın tarihimize ışık tutan ve bu günlerimizi görmemizi sağlayan savaş alanlarını gezip,tarihi olaylara tanıklık edip,şehitliklerimizi, anıtları ziyaret etmek ve manevi duygularımı tazelemek.Ayrıca bizlerden sonra gelenlerin yolunu açmak.Eskişehir’den başlayacak projem 1700 km sonunda İzmir’de son bulacak.Yakın tarihimize ışık tutan ve bu günleri görmemizi sağlayan çok önemli dört savaş projemin temelini oluşturmakta. I. ve II. İnönü Zaferi Savaş alanları,Sakarya Meydan Muharebesi alanları,Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebe alanlarını ziyaret edip İzmir’e kadar yol alacağım.Tüm bu alanlarda ve İzmir’e kadar ki rotada tüm Şehitlikleri,Anıtları, Müzeleri,görülmesi gereken yerleri,ülkemizin güzelliklerini programa dahil ettim.
Atamızın izinde,İstiklal Yolunda,Ata Yolunda,Kurtuluş Yolunda,Zafer Yolunda onur duyarak yol almanın hazzını yine Zafere Doğru’da da yol alarak duyma arzusundayız.Baş koyduğumuz bu yolda mutluluğu ve onuru şimdiden yüreğimde hissetmeye başladım.
Bu giriş bölümü ile projemin amacını açıklamaya çalıştım.İlkini Ferdi Kızıl Kardeşim ile 2020 yılında Zafere Giden Yol olarak yaptığımız projemin ikincisinin başlama tarihini 05 Haziran 2024 olarak uygun gördüm ve ona göre hazırlıklarımı tamamlayıp yola çıktım.Bu yıl özel işlerinden dolayı Ferdi yanımda yok ama desteği var.Allah utandırmasın,yar ve yardımcım olsun.
1 nci Gün 05 Haziran 2024 Eskişehir-Çukurhisar-İnönü-İntikamtepe Şehitliği-İnönü:
Yaz döneminde Çandarlı’da ikamet etmekteyim, Eskişehir’e yolculuk için en yakın yer olan 42 km ilerideki Altınova’ya Çandarlı’daki evimden öğleden sonra pedalladım ve 19:00 gibi Altınova’ya vardım.Eskişehir’e Pamukkale Turizmden 22:15 otobüsüne biletim olduğundan otogar karşısında dinlendikten sonra saati gelince otobüse bindim ve Eskişehir yolculuğu başladı.
Eskişehir.
Sabah 06:30 gibi Eskişehir otogarına giriş yaptık.Bu saat gezmeyi planladığım yerler için çok erken olduğundan yavaş hareket ederek malzemeleri indir,bisikleti kur,şehir içine hareket seyrini zamana yaydım.
Ben bu arada biraz Eskişehir’den ve Porsuk Çayından söz edeyim.
Eskişehir:Türkiye’ nin bir ili ve en kalabalık yirmi beşinci şehridir. 1993 yılında çıkarılan kanunla Büyükşehir Belediyesi olmuştur. Ortasından Porsuk Çayı geçen şehir, içerisinde Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir Teknik Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi’ nin bulunması nedeniyle bir öğrenci kenti görünümündedir.
Kurtuluş Savaşında Eskişehir:1919 Ocak ayı sonlarında İngiliz işgaline uğramıştır.20 Mart 1920’de Eskişehir İngiliz işgalinden kurtarılmıştır.Eskişehir 20 Temmuz 1921’de Yunanlıların işgaline uğradı.26 Ağustos 1922 de Türk Ordusunun başlayan taarruzu sonucu, 2 Eylül 1922 de Eskişehir düşman işgalinden kurtuldu. Ancak işgalciler geri çekilirken yakıp, yıkmış kenti harabe haline getirmişlerdi.Kurtuluş Savaşının 5 önemli meydan muharebesinin 3′ü Eskişehir’de geçmiştir.Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğindeki T.B.M.M. mazlum halklara örnek olacak galibiyetlerin ilkini, I.İnönü Savaşı ile Eskişehir topraklarında kazanmıştır.Kaynak:Eskişehir Valiliği.
Porsuk Çayı:İç Anadolu Bölgesi’nde bir akarsudur. Aksu Dağı’nın kuzey yamacından inen Bayatçık Deresi ile Kütahya – Uşak sınırındaki Murat Dağı’nın kuzey yamacından inen Kızıltaş Suyu’nun birleşmesiyle doğan Porsuk Çayı, 448 kilometre uzunluğu ile Sakarya nehrinin en uzun koludur.
İlk günün ilk kültürel gezilerini yapacağım Odunpazarı’na geldiğimde gezme arzusunda olduğum yerler daha açılmamıştı,üçüde saat 10:00’da açılacağından ben ufak bir kültür gezisi yanında günlük kumanya alışverişimi yapıp ilk ziyaret edeceğim yere intikal ettim.
Kurtuluş Müzesi.
Evet ilk gezi yerim Kurtuluş Müzesi olacak, önce Kurtuluş Müzesi Hakkında bilgi vereyim sonra hep beraber gezeriz.
Kurtuluş Müzesi:Eskişehir Büyükşehir Belediyemizce restorasyonu tamamlanan Mestanoğlu Halil Konağı’nın Eskişehir Kurtuluş Müzesi olarak halkın hizmetine sunmuştur.İnönü Savaşları sırasında Batı Cephesi Komutanı olan İsmet Paşa’nın Metanoğlu Halil Konağı’ nda konaklamış olması,binanın ”Eskişehir Kurtuluş Müzesi” olarak tasarlanmasında etken olmuştur.Burası Karatepe, Yıldıztepe, Türbetepe, Gazitepe, Mangaldağı, Duatepe ve Sakarya Ovası…Burası Mehmet Çavuş’u,Onbaşı Ali’nin, Teğmen Abdullah’ın,Binbaşı Nazım’ın ve on binlerce kahramanın canını vatan uğruna verdiği yer…Küllerinden yeniden doğan bir ulusun kanla imzasını attığı,bir ulusun tam bağımsızlık bedelini kanla ödediği,İngiliz emperyalizmi ve Yunan zulmüne tek vücut olup direndiği büyük savaşın ve direnişin verildiği yerdir.Burası bir halkın ulus olma uyanışının, birleşmesinin, ayağa kalkıp destanlaşmasının yaşandığı topraklardır. Burası tarihin yeniden yazıldığı,ilkleriyle her zaman kalplerdeki yerini alan şehirdir.Burası bağımsızlık mücadelesine ilk el veren halkın yaşadığı şehir Eskişehir’dir.Kaynak:Eskişehir Belediyesi.
Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi.
İkinci durağım yine Odunpazarı’nda bulunan Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi oldu.Önce Cumhuriyet Tarihi Müzesini öğrenelim,içini beraber gezeriz.
Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi: 1916 yılında Turan Numune Mektebi olarak yapılan yapıda faaliyet göstermektedir. Birinci Ulusal Mimarlık dönemi eserlerinden olan yapı, uzun yıllar çeşitli kamu kurumlarına ev sahipliği yapmıştır. Bir dönem atıl kalan yapı, 1989 yılında Anadolu Üniversitesi’ne devredilmiştir. Anadolu Üniversitesi tarafından yaptırılan restorasyon ve tanzim çalışmalarının ardından 23 Nisan 1994 tarihinde Cumhuriyet Tarihi Müzesi olarak ziyarete açılmıştır. Yaklaşık yirmi yıllık faaliyetinin ardından müze, 2013’de yeniden yapılandırılmak amacıyla ziyarete kapatılmıştır. Altı yıl kapalı kaldıktan sonra Cumhuriyet Tarihi Müzesi’nin açılmasına yönelik çalışmalar hızlandırılmıştır. Üniversitemizin imkanları ile Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi 21 Mart 2019 tarihinde yeniden ziyaret açılmıştır.Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi iki kattan oluşmaktadır. Zemin kat sağ kanatta Türk tarihi bölümü yer almaktadır. Şanlı tarihimize ait bilgilerin yer aldığı panolar döneme ilişkin görseller ve çizimlerle zenginleştirilmiştir.Sol kanatta yer alan Çanakkale Savaşı’ndan kalma çok zengin objeler yer almaktadır. Son olarak zemin katta kanlarını bu vatan uğruna akıtan şehitlerimize ayırdığımız Eskişehirli Şehitler Anı Odası yer almaktadır. Bu odada Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı’nda şehit olan Eskişehirli 1603 şehidin ismi yer almaktadır.Birinci katta sol koridorda, Cumhuriyet Tarihi Müzesi’nin en değerli parçalarından ülkemizin kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün kişisel eşyaları yer almaktadır. Mustafa Kemal Atatürk’ün gömleğinden ayakkabısına, asasından kılıcına kadar en nadide eserler bu bölümde yer almaktadır.Birinci katta sol koridorda ayrıca Cumhuriyet dönemi ve Eskişehir tarihine ilişkin odalar yer almaktadır.Kaynak:Anadolu Üniversitesi
Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi.
Gezeceğim yerler birbirine çok yakın ve sabahın erken saatleri olduğundan sıkıntı yaşamadan kültürel gezilerimi yapıyorum.Eskişehir merkezde son durağım ise Balmumu Heykeller Müzesi, yine bir ön tanıtım yapıp gezimize başlayabiliriz.
Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi:19 Mayıs 2013 tarihinde açılışı yapılan ve balmumu heykel müzelerinin Türkiye’deki ilk örneği olan Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi’nde, Belediye Başkanımız Yılmaz Büyükerşen’in Büyükşehir Belediyesi’ne bağışladığı, başta Atatürk olmak üzere tarihi, kültürel karakterler ile geçmişten günümüze sanat ve siyaset dünyasında yer alan 200‘ü aşkın ünlü ismin balmumu heykeli sergilenmektedir. Müzede aynı zamanda Eskişehir’in ve Türkiye’nin tarihinden kesitlere de yer verilmiştir. Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi’nin gelirleri bağış şartı gereği engelli ve ihtiyaç sahibi öğrencilere eğitim, öğrenim ve sağlık yardımı olarak kullanılmaktadır. Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi’ni açıldığı günden bu yana 3 milyona yakın kişi ziyaret etmiştir.Kaynak:Eskişehir Belediyesi
Odunpazarı Tarihi Evleri zaten gezilmesi gereken yerler, aynı zamanda bu üç önemli müzeye de ev sahipliği yapıyor.Zafere Doğru projemin ilk gezilerini,ziyaretlerini Eskişehir merkezde gerçekleştirdim,iyi ve faydalı bir gezi oldu.
Sabah kahvaltımı Eskişehir merkezde Porsuk Çayı kenarında parkta yapmış idim.Sonrasında Odunpazarı’nda güzel bir kültürel tur yaptım ve şimdi kahve zamanı.İnönü istikametine yol alırken önünden geçtiğim Eskişehir Bisiklet Derneğinin Bisiklet Evine uğrayıp kahvemi bahçesinde içtim, biraz da soluklandım.Yarın da kalmak üzere geleceğim ona göre….
Karagözler’de bulunan bisiklet evinde verdiğim kahve molasından sonra kendime gelmiş vaziyette Çukurhisar tarafına yol almaya devam ettim.Çukurhisar’da kısa bir serinleme molasından sonra yönümü İnönü istikametine çevirdim.
Oklubalı.
Oklubalı’nı geçtikten sonra yol üzerinde bulunan Anıt Ağaç bölgesine geldim.Kokulu Ardıç sınıfından olan Anıt Ağaçları inceleyip,internetten bulduğum bu bilgi ile Anıt Ağaçlar hakkında sizleri de aydınlatmak istedim.
Oklukbalı Anıt Ağaçları:İnönü Eskişehir yolu üzerinde Oklubalı köyünde 9 anıt ağaç bulunmaktadır.Oklubalı Anıt Ağaçları ‘Kokulu Ardıç’ (Juniperus foetidissima Willd.) sınıfındandır. Anıt ağaçlar 250 ile 480 yaş aralığındadır. Boyları 6,5 metre ile 12,5 metre arasındadır. Gövde çapları 60 ile 127 cm’dir.
Oklubalı Anıt Ağaçlarından 2 km sonra Bilecik Kütahya ana yoluna çıktım,burada bir süre yol aldıktan sonra günün ve projenin önemli bir yerine İnönü ilçesine vardım.İsterseniz İnönü ilçesini tanıyalım sonra gezimize ve turumuza kaldığımız yerden devam ederiz.
İnönü:Eskişehir’in ilçesidir,belediye teşkilatının kuruluşu 1884 yılına uzanır. 1987 yılında ilçe olmuştur.İlçe halkının en önemli geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. İlçenin, yoğurt ve kaymağı meşhurdur. İnönü ovasına hakim tepelerin üzerinde yer alan in’ler, korunma kolaylıkları dolayısıyla doğal birer kale görevi görmekteydi.Kurtuluş Savaşı sırasında, I.İnönü ve II.İnönü zaferlerinden sonra Atatürk tarafından, savaşları idare ettiği yer olan İnönü beldesinin adı, İsmet Paşa’ya soyadı olarak verilmiştir.Kaynak:Eskişehir İl Kültür Ve Turizm müdürlüğü
İnönü:Kurtuluş Savaşı’nda 1. ve 2. İnönü Muhabereleri’ nin geçtiği yerdir. 1920 yılında Yunan işgaline uğrayan ve 4 Eylül 1922’de işgalden kurtulan İnönü köyü, 1923’te il yapılan Bilecik’in Söğüt ilçesine bağlı köy oldu. 1926 yılında Söğüt’ten ayrılan Bozüyük ilçesine bağlı bucak merkezi olan İnönü, 1963′ te Eskişehir’in merkez ilçesine bağlandı. İnönü, 1987 yılında ilçe oldu.Kaynak:İnönü Belediyesi.
İnönü Savaşları Karargah Müzesi.
Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri projemin birinci bölümünü oluşturuyor.Bu iki muharebenin sevk ve idare edildiği Karargah Müzesini gezmek çok anlamlı olacak.Daha önce de geldiğimden yerini net,hangi kurumun ilgilendiğini de gayet iyi biliyorum.İnönü merkeze girer girmez İnönü Belediyesinin yolunu tuttum,İnönü Savaşları Karargah Müzesi’ni gezmek istediğimi beyan ettim,gezi formu doldururken aynı zaman da görevli arkadaşa müzeyi açmaları için talimat verdiler.Ve sonrasında bir kaç yüz metre ilerideki müzeye geçip gezime başladım.
İnönü Savaşları Karargah Müzesi: Kurtuluş Savaşımızın dönüm noktalarından İnönü Savaşlarının sevk ve kumanda edildiği askeri karargahtır.Savaş,Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü tarafından buradan yönetilmiştir.İsmet İnönü’nün karargah olarak burayı seçmesinin sebebi, hem iki koldan taarruza geçen Yunan kuvvetlerine (ve yine bir başka koldan Türk askerine kurşun sıkan Çerkez Ethem’in eşkıyalarına) karşı elverişli bir mukavemet noktası oluşturmak, hem de bu esnada Eskişehir’e kadar ilerlemiş olan düşmanın Ankara hedefini bozmaktı.Bina, büyük komutan İsmet İnönü’nün ve İnönü Zaferlerinin 80. yıl dönümü hatırasına saygı ifadesi olarak, T.C. Kültür Bakanlığınca 2000-2001 yıllarında yürütülen restorasyonla “İNÖNÜ SAVAŞ MÜZESİ” olarak gelecek kuşaklarımıza kazandırılmıştır. 1 Nisan 2001’de ziyarete açılmıştır. Ev, 1987 yılında Kültür Bakanlığı’na devredilmiş ve İnönü Savaşları Karargah Müzesi olarak açılmıştır.Kaynak:İnönü Kaymakamlığı
İnönü merkezde bulunan İnönü Savaşları Karargah Müzesi’ni gezdim.2020 yılında Ferdi Kızıl kardeşim ile yaptığımız bu projenin ilki olan Zafere Giden Yol’da ilk defa gezmiş idim,bu ikincisi oldu.Mutluyum, gururluyum, Zafere Doğru projem planladığım gibi gidiyor.
İnönü merkezde müze gezisinden sonra Şehitlerimiz için İnönü’den ayrıldım,14 kilometre mesafede olan çok anlamlı bir yere gidiyorum.
İntikamtepe Şehitliği.
Bozüyük’ün Karaağaç bölgesinde bulunan İntikamtepe Şehitliğindeyim.Ben burada aziz şehitlerimizi minnet ile anarken Şehitlik tanımı ile beraber mezar taşlarını iyi incelemenizi öneririm.
İntikamtepe Şehitliği:İkinci İnönü Savaşı’nda şehit düşen çok sayıda yiğidimizin kabirlerinin bulunduğu şehitlik, Bozüyük-Dodurga yolu üzerinde bulunmakta; mezarlardan birinin üzerindeki yazıda; “126. Alay, 3. Tabur, 9. Birlik Kahramanları burada şehit düştüler.30–31 Mart 1921. Mezarları Zaferlerin Beşiği Oldu.” ibaresi yer almaktadır.Şehitlik 1950 yılından sonra Anıt Yaptırma Derneği ve Milli savunma Bakanlığı’nın işbirliği ile yaptırılmış olup şehitliğin bakımı ve korunması Milli Savunma Bakanlığı’nca sağlanmaktadır.Kaynak:Bilecik Valiliği
İntikamtepe Şehitliği:İkinci İnönü Savaşı’nda şehit düşen ve gazi olan askerlerimizin anısına yapılmıştır. Ballıçalık ve Kocabayır tepeleri arasında, Bozüyük Dodurga asfaltı üzerinde, Karaağaç Köyü kavşağındadır. Şehitliğin etrafı 1 m kadar yükseklikte duvarla çevrilidir. Ana giriş kapısının yanında bir kontrol odası vardır. Girişin karşısında üç basamaklı bir podyum üzerine konulan mermer levhada: “126. alay, 3. tabur, 9. bölük kahramanları burada şehit düştüler. 30/31 Mart 1921 mezarları zaferlerin beşiği oldu.” yazılmaktadır. Arka planda 5 sıra halinde olmak üzere 63 sanduka mezar yapılmıştır.Kaynak:Türkiye Kültür Portalı
Mutluyum,gururluyum,anlamlı bir görevi daha yerine getirmenin manevi huzuru içindeyim.İntikamtepe Şehitliğinde şehitlerimiz ruhuna Fatiha okudum, saygı duruşunda bulundum, minnet duygularımı sundum,hepsinin ruhları şad olsun.
İnönü Anıtı.
İntikamtepe Şehitliği ziyareti sonrası tekrar İnönü ilçesine dönüş yaptım.Vaktim olduğundan kültürel gezi de yaptım,kamp yapacağım yerlere de baktım.Bu arada ilçe merkezinde bulunan İnönü Anıtı’nı da atlamak istemedim,İnönü Anıtı görseli ile anıt hakkında kısa bir bilgi geçmek isterim.
İnönü Anıtı:İlçe merkezinde İsmet İnönü Anıtı, I. ve II. İnönü Savaşları’nın simgesidir. Geniş ve yüksekçe bir platform üzerinde büyük bir ay-yıldız onun yanında da asker kıyafeti ile İsmet İnönü’nün heykeli vardır. Anıtın ön tarafında ise savaşı simgeleyen rölyefli kabartmaların bulunduğu geniş ve alçak bir friz yer alır. İlçe merkezindeki karargah binası restore edilmiştir. Ayrıca Çukurhisar Köyü’ndeki kerpiçten basit bir köy evini de İsmet İnönü ikinci bir karargah olarak kullanmıştır.Kaynak:T.C.Bilecik Valiliği
Kamp Nerede Yaparım?.
İnönü’ye geldiğimde elimde 2 tane olası kamp yeri var.ilki İnönü Yukarı Havuzları (Ilıca),İkincisi ise Pınarbaşı Havuzları.Ben ilk etapta Yukarı Havuzlara gittim,baktım, inceledim olabilir notunu düştüm ama çadır alanın çukurda olması bende soru işareti bıraktı.İntikamtepe Şehitliği dönüşü Pınarbaşı Havuzlarına uğradım, 2 yıl önce İnönü’ye geldiğimde burada kalmıştım.Sorumlusu ve çalışanı görür görmez tanıdı, daha sormama fırsat vermeden ”her yer senin ağabey kafana göre takıl” dediler.Böylelikle bu gece nerede kalacağım netleşmiş oldu,Pınarbaşı Havuzları.
Pınarbaşı Havuzları.
Günün analizi;8 saatlik otobüs yolculuğu,Eskişehir’de 3 ayrı müze gezisi,bisiklet evinde kahve molası,anıt ağaçlar ve İnönü.Zafere Doğru projemde Birinci ve İkinci İnönü Muharebelerinin geçtiği bölgedeyim,İnönü Savaşları Karargah Müzesi gezisi ve İntikamtepe Şehitliği ziyaretiyle günü tamamladım.Çok iyi, amacına uygun, biraz da yorucu bir gün oldu.Şimdi dinlenme zamanı,önce çadır yerimi ayarladım, kurdum, içini yerleştirdim ve genel temizliğe sıra geldi.Öncelik havuz,sonra ise duş, bu olay hızlı ve yorucu geçen günümün üzerimdeki ağırlığını aldı.Sulak yerdeyim,sinek olma ihtimali ağır basıyor o yüzden uzun pantolon ve kollu tişörtümü giyerek geceye başladım.Dediğim gibi dinlenme zamanı,bu dinlenme zamanlarında benim en büyük arkadaşım her zaman ki gibi radyom.Bugün amacına uygun bir gün oldu, yarın Şehitlik ziyaretleri devam edecek,İnönü Zaferlerinin sembolü olan Anıta gidilecek.Takip etmeye devam edin.
1 nci Gün 05 Haziran 2024 Eskişehir-Çukurhisar-İnönü-İntikamtepe Şehitliği-İnönü:84 KM
ZAFERE DOĞRU 05-25 HAZİRAN 2024 (1. Gün Eskişehir-Çukurhisar-İnönü-İntikamtepe Şehitliği-İnönü )
Discussion about this post